Ik word geïntrigeerd door mensen die zo betekenis aan hun leven en de wereld kunnen geven. Douglas Tompkins volgde zijn passie, liep zijn eigen pad en zette uiteindelijk zijn vermogen in om ongerepte natuur te behouden.
– Klik op een afbeelding voor de documentaire (15.51) –
In maart 2017 werd ruim 400.000 hectare privé land – een stuk land net zo groot als Zwitserland – gedoneerd aan Chili om nationale parken te creëren. Het is de grootste donatie van privé land aan een regering ooit. De donatie bevat ongerepte regenwouden, bergketens, fjorden en talrijke bijzondere diersoorten. De donatie werd gedaan door de ‘Tompkins Conservation’ in de persoon van Kristine McDivitt Tompkins, die daarmee een grote stap nam in de idealen van haar overleden man Douglas Tompkins (1943-2015). Wie was deze miljardair? En wat bewoog hem om dit samen met zijn vrouw Kristine te doen? Wat maakte dat hij een groot voorbeeld werd voor surfers, kajakkers, hikers, bergbeklimmers, ondernemers en natuurbeschermers?
“National Park have a lot of benefits. One is to get people out into nature. They disregard ones social economic status. They represent a good form of social equity. They belong to everyone.”
Er is een prachtige korte documentaire over Douglas Tompkins. Hij is een Amerikaan die op jonge leeftijd verslingerd raakte aan skiën en kajakken. Hij werd er competitief in en werd daarmee tegelijkertijd een ‘drop-out’ op de middelbare school. De natuur en het buitenleven riepen hem. Hij was een vrijdenker die zich omringde met muzikanten en dichters. Op zijn 21ste – gefrustreerd door de slechte klimmaterialen waarmee hij klom – sloot hij een lening af en startte de onderneming die hij ‘The North Face’ noemde. Het is nu een van de grootste en een van de meest toonaangevende outdoormerken ter wereld.
Toen hij door de suggesties en de kritiek op zijn klimmaterialen gefrustreerd raakte, verkocht hij zijn aandeel in de ‘The North Face’ en besloot om samen met twee mannen te gaan zwerven. Met een busje reden ze van Californië naar Patagonië. En onderweg wilden ze maar een ding: goede golven om te surfen, verse witte hellingen om te skiën en ongerepte bergen om te klimmen. Het leidde tot een van de meest iconische avonturierfilms van die tijd: ‘Mountain of storms’. Hij vond er ook zijn liefde voor rauwe, ongerept en afgelegen Zuid-Amerikaanse natuur: Patagonië!
Het doel van de reis en het hoogtepunt van de film is de beklimming van de iconische berg ‘Mount Fitzroy’. Deze was op dat moment nog maar twee keer beklommen. Met hun ervaring – op het graniet in Yosemite park – openen ze een nieuwe route. Tijdens de reis praten ze ook over hun doelen na de reis. Onder hen Yvon Chouinard. Juist ja, die Yvon. Hij richtte na de reis het outdoormerk ‘Patagonia’ op. Het is nu een van de grootste voorbeelden van duurzaam ondernemen in de wereld. Tompkins stopte het geld van zijn ‘The North Face’ in het bedrijf van zijn vrouw: het modemerk ‘Esprit’.
Het modemerk maakt in de jaren ’80 – mede door de inbreng van Tompkins – een enorme ontwikkeling door en bereikt een omzet van meer dan een miljard. Tompkins spendeert ondertussen vijf maanden van het jaar aan outdooractiviteiten. En kajakt, klimt en hiket over de hele wereld. Hij ziet daar dat ‘het wild life’ aan het verdwijnen is, begint zich mateloos te irriteren aan de consumptiecultuur, maakt zich de ideologie van ‘deep ecology’ eigen en probeert het voorbeeld te geven met ‘Buy what you need’-campagnes bij Esprit. Ongelofelijk om die gedachte al te hebben en uit te voeren in de jaren ’80.
Deep ecology is een milieufilosofie die de inherente waarde van alle levende wezens bevordert, ongeacht hun instrumentele bruikbaarheid voor menselijke behoeften, plus de herstructurering van moderne menselijke samenlevingen in overeenstemming met dergelijke ideeën. Het stelt dat de natuurlijke wereld een complex van relaties is waarin het bestaan van organismen binnen ecosystemen afhankelijk is van het bestaan van andere organismen. Het stelt dat niet-vitale menselijke inmenging in of vernietiging van de natuurlijke wereld daarom niet alleen voor de mens een bedreiging vormt, maar voor alle organismen die de natuurlijke orde vormen.
Hij is de mode-industrie zat, verkoopt zijn aandelen Esprit en verhuist naar Chili. Hij koopt een boerderij in een afgelegen natuurgebied en wordt fulltime natuurbeschermer. Hij trouwt met de CEO van Patagonia, Kristine McDivitt. Zij stopt een aantal jaar later als CEO en voegt zich bij hem. En dan start zijn belangrijkste levensdoel.
“That was the first time it really clicked: ‘Oh my god, we can really do this.’”
Ze kopen met durf en passie een stuk ongerept regenwoud. Het is bijna 400.000 hectare groot. Het roept veel weerstand op in de Chileense samenleving. ‘The couple that cut Chile in half’ wordt met argusogen aangekeken. Ze willen de ontwikkeling van ons land stoppen. Land is er om geëxploiteerd te worden. En zijn hun bedoeling van natuurbescherming wel oprecht?
Ze houden hun woord, kopen nog meer stukken land en starten de ‘Tompkins Conservation‘. Ze hebben de wind mee land, na land wordt aangekocht. Niet alleen in Chili, maar ook in Argentinië waar de ‘Fundacion Rewilding Argentina‘ wordt opgericht. En dan in 2015 overlijdt Douglas Tompkins op 72-jarige leeftijd tijdens wat hij het liefst doet: kajakken. Zijn leven leest als een avonturenfilm waar niets onmogelijk lijkt. Zijn vrouw neemt zijn taken over en doneert in 2017 het eerste land aan de Chileense regering.
Deze organisatie is nu verantwoordelijk voor de ontstaanswijze van 15 nationale parken, 2 marine nationale parken, 5+ miljoen hectare beschermd land, 12+ miljoen hectare beschermd water. Niet alleen zijn ze verantwoordelijk voor de creatie van nationale parken, maar ze brengen ook ‘native wild life’ weer in die gebieden terug.
Ik word geïntrigeerd door mensen die zo betekenis aan hun leven en de wereld kunnen geven. Die met een schijnbare rust, vrijheid, speelsheid, kracht en met zoveel plezier het leven kunnen laten bewegen. Nadat ik zo in zijn verhaal was gedoken vroeg ik me af wat we nu van hem kunnen leren. Wat mij opviel was:
Of het nu de irritaties zijn over zijn klimmaterialen, de keuze om van school te gaan, de keuze voor ‘Buy what you need’-campagne of de meningsverschillen met de Chileense gemeenschap en politiek om land voor nationale parken te kopen, het leek hem allemaal niet zo uit te maken. Hij vond het normaal als mensen sceptisch tegenover zijn nieuwe ideeën stonden: “Je doet iets buiten het normale en dan reageren mensen nu eenmaal zo.” Normaliter zijn we geneigd om ons door onze omgeving sterk te laten beïnvloeden om ons sterk te laten en daaraan zelfs aan te passen. Bij Tompkins leek dat niet het geval. Hij ging vaak dwars tegen de heersende gedachte in en liep zijn eigen pad.
Bij Tompkins leek passie en spelen de boventoon te voeren. Dat gevoel krijg je als je ‘Mountain of storms’ ziet. Zijn keuze om competitief te worden in skiën en kajakken. Het zelf smeden van je klimmaterialen omdat ze zo beter waren dan de heersende materialen, leidde tot een van de succesvolste outdoorondernemingen ter wereld. Zijn maatje Yvon Chouinard leidde die andere grote duurzame outdooronderneming. Zij leken zichzelf te verliezen in hun passie. Je ziet dat vaker bij bergbeklimmers en avonturiers. Het monomaan volgen van een activiteit.
Een avonturier die met een onbegrensde nieuwsgierigheid de wereld wil ontdekken en proeven. Goed willen zijn in kajakken, skiën, surfen en bergbeklimmen. Op zoek naar de beste golfen en mooiste klimroutes. Gecalculeerde risico’s durven nemen om vervolgens te genieten van die intense momenten van het leven.
Goed willen zijn in kajakken, skiën, surfen en bergbeklimmen. Niet alleen in zijn jeugd. Maar ook gewoon met je vermogen een stuk natuur kopen en dat vervolgens weer van ‘wild life’ voor zien. Ergens in geloven en dan doen. Van het maken van je eigen klimmaterialen tot het kopen van ongerepte natuur om de ongekende biodiversiteit voor de wereld te behouden. Hoe absurd dat ook voor velen mag zijn.
Gemis en verlangen zijn beide een zijde van dezelfde munt. In je gemis vind je je diepste verlangen terug. De natuur is aan het verdwijnen en daar vertoefde hij het liefst. Het mogelijke gemis dreef hem om zijn vergaarde vermogen in te zetten om de natuur te behouden. Het gaf de laatste decennia betekenis aan zijn leven. Het vinden van betekenis met dierbaren blijkt uit onderzoek de grootste levensvreugde te geven.
Veel tijd doorbrengen in de natuur maakt je creatiever, gezonder en rustiger. Als je zoveel tijd in de natuur doorbrengt, heeft dat een een positieve impact op je leven. Wat zou er met de samenleving gebeuren als we allemaal zoveel tijd in de natuur doorbrengen als Tompkins? In welke staat van zijn zouden we dan terechtkomen?
Wil je reageren op dit essay? Ik lees je bericht graag.
Dit artikel maakt deel uit van essays en onderzoeken.
Meer verhalen over wat mensen raakt, bezighoudt en beweegt en in het dagelijks leven en werk zichtbaar wordt.
Lees Onderweg ›Ongeveer eens per maand een nieuw verhaal, Natuurlijk Ritme en een selectie uit de agenda. Soms ook iets om verder te lezen, kijken of luisteren.
Onderweg ontvangen ›
My Octupus TeacherAcross the Artic in Canada
Scroll naar bovenzijde