BLOG | NORBERT KOOPEN

HOE STA JE?

5 april 2026 – Leestijd 4 minuten

Hoe sta je? Het is misschien een wat vreemde vraag. Toch denk ik dat dit de kern is van elke echte verandering.

VEEL BEGRIJPEN, WEINIG VERSCHUIVEN

Veel mensen willen iets veranderen en proberen dat op te lossen met meer verstand. Ze gaan slimmer nadenken, harder werken en maken vervolgens gedetailleerde plannen. Ze lezen een (zelfhulp)boek, volgen een workshop, maken betere lijstjes en nemen zich iets voor.

Soms helpt dat even.

“De vraag is dus niet alleen: wat wil je veranderen? Maar eerder: hoe wil je staan? Want als je anders gaat staan dan verschuift alles.”

DE ONDERSTROOM BLIJFT HETZELFDE

Maar vaak verandert er iets merkwaardigs: de vorm verandert, terwijl de onderstroom hetzelfde blijft. Je trekt je nog steeds terug als het spannend wordt, schiet in de actie als de stilte onrust oproept of je positioneert je als slachtoffer om dingen gedaan te krijgen.

Hetzelfde patroon, maar net even netter en slimmer.

Dat komt omdat de plek waaruit je handelt niet is verschoven.

ANDERS STAAN IN JE LIJF

Je denkt bijvoorbeeld grenzen te stellen, maar vanbinnen voel je angst. En dat sijpelt door. In een oefening over grenzen voel ik soms een begin van een glimlach opkomen. Mijn cognitie zegt: “Tot hier en niet verder.” Maar mijn lichaam wil zeggen: “Kijk, ik ben aardig.”

Als die glimlach verschijnt, wordt de grens door de ander nauwelijks gevoeld. Niet omdat je woorden onduidelijk zijn, maar omdat het non-verbale veel krachtiger is dan het verbale. Die verschuift wel wanneer je in jezelf op een belichaamde manier anders gaat staan.

Dat herken je vaak op een heel eenvoudige manier: in een spannende situatie wordt het even stil, wordt je adem rustiger en voel je ineens ruimte als je die voorheen lastige beweging maakt.

Je staat stevig. Aanweziger. Met meer gewicht.

EEN VERHOUDING TOT PIJN

Die verschuiving kun je niet alleen in ontmoetingen ervaren, maar ook in je verhouding tot gebeurtenissen en tot pijn. Ik merk dat zelf de laatste jaren steeds sterker.

Ik weet nog dat ik ‘20 days in Mariupol’ keek over de belegering van deze Oekraïnse stad en hoe ik werd overweldigd. Dit kon niet waar zijn. Dit hadden we in Europa toch achter ons gelaten? Diep geraakt en ontgoocheld was ik. Op een wezenlijk niveau begon ik toen te begrijpen dat het nooit echt verdwijnt. De hoop die ik daarover had vervloog met die documentaire.

De jaren daarna keek ik meer documentaires over oorlog. Recent nog ‘Enemy in the Woods’, de serie over een andere grote oorlog daar in het Midden-Oosten ‘Once upon a Time in Iraq’ en de documentaire ‘2.000 meters to Andriivka’. En tot mijn verbazing word ik steeds minder overspoeld.

MEER RUIMTE, MINDER OVERSPOELING

Maakt dat van mij een afgestompte, cynische middelbare man die met een zekere distantie naar de wereld kijkt? Nee, vanbinnen voelt het anders. Ik ben een andere verhouding met lijden aan het ontwikkelen.

Het was me al verschillende keren verteld, maar na het kijken van ‘20 days in Mariupol’ is er langzaam iets gaan verschuiven. Ik kon vanaf dat moment – naast het weten – steeds beter voelen dat lijden en wreedheid bij ons menszijn hoort. Het loopt als een gitzwarte schaduw met onze beschaving mee: “Ja, de ander pijn doen, of erger, op basis van een verhaal dat je jezelf vertelt, hoort ook bij onze soort.”

Die acceptatie maakte het overigens niet lichter, maar wel ruimer. Het gevoel beweegt zich in een grotere ruimte, waardoor het me minder overweldigt.

En diezelfde verschuiving zie ik ook steeds meer in mijn eigen leven.

Waar ik vroeger onmiddellijke reageerde op pijn door het bijvoorbeeld te verklaren (waardoor het meestal groter wordt) of in de actie te schieten (het blijft in je lichaam, maar je overdekt het met iets anders), kan ik er nu vaker bij blijven en met enige verwondering naar kijken: “Oh, zijn we hier weer aangekomen?” En dan merk ik soms een dag later dat het alweer aan het vervliegen is.

NIET INZICHT, MAAR ERVARING

De vraag is dus niet alleen: wat wil je veranderen? Maar eerder: hoe wil je staan? Want als je anders in jezelf gaat staan,verschuift alles. Je verhouding met de wereld verandert. Misschien niet altijd zichtbaar voor iedereen, maar wel wezenlijk voor jou.

En dat geeft vrijheid en keuze. Niet als inzicht, maar als ervaring. Dat is precies waar mijn werk over gaat. Ik leer mensen niet alleen anders te denken, maar vooral anders te staan. Niet door theorie alleen, maar door kleine lerende ervaringen, aandacht voor wat er gebeurt en het oefenen van nieuwe bewegingen.

Daarom ontwikkelde ik het programma Reizen in jezelf. Een jaar lang oefenen, ontdekken en verdiepen. Zodat je niet alleen begrijpt wat er in jou gebeurt, maar ook leert hoe je anders kunt staan, kiezen en bewegen in het dagelijks leven.

Hoe sta jij op dit moment in jezelf?

Tijd om in jezelf te reizen?