Ik zag de ontluisterende docu NAZA over de Israëlische bombardementen op Gaza inmiddels twee keer.
NAZA komt van het Hebreeuwse nezek agavi: nevenschade. Het is de term waarmee het verwachte aantal burgerslachtoffers bij een militaire aanval wordt aangeduid.
De eerste keer luisterde ik niet alleen naar wát er werd gezegd.
“Twenty NAZA became a benchmark.”
“We say 15 NAZA. We don’t say 15 people killed …”
The targets were like a video game.” Omdat alles op afstand werd gedaan.
Maar nog verontrustender vond ik de vanzelfsprekende manier waarop het werd gezegd. Overdag je taken en doelen uitvoeren. En daarna uitgaan.
Toen ik thuiskwam realiseerde ik me dat dit niet alleen een documentaire is over Israël en Gaza. Voor mij gaat hij ook over het mens-zijn.
Wie zou ik zijn geweest als ik was opgegroeid met een eeuwenlange geschiedenis van vervolging van mijn volk? Als mijn familie pogroms had meegemaakt of een groot deel van mijn familie in de Holocaust was vermoord? En als mijn ouders na die vervolging naar Israël waren gevlucht, in de hoop daar een veilig thuis te vinden?
En als ik vervolgens was opgegroeid in een samenleving waarin veiligheid, dreiging en overleven zo’n grote rol spelen?
In 2017 reisde ik met mijn dochter twee weken door Israël en werd rondgeleid door een Palestijnse fotograaf in Jeruzalem. Ik trok zelf over de Westelijke Jordaanoever. Ik voelde de spanning in mijn lichaam toenemen. Ik was blij dat ik weer thuis was.
Hoe zou ik denken en voelen als ik mijn hele leven in die werkelijkheid had geleefd?
En als na de verschrikkingen van 7 oktober mensen om me heen zouden zeggen:
“Everyone kept saying, there are no innocent people in Gaza.”
“Whatever we do, they deserve it.”
En als ik dan zou twijfelen?
“You have to trust the system.”
Ik dacht aan Hannah Arendts observaties tijdens het proces tegen Adolf Eichmann. Ze benoemde zijn onvermogen om zelfstandig te denken en moreel te oordelen.
En dan stelt een Israëlische militair zichzelf deze ontwrichtende vraag: “I never understood how the Germans could do it. Today, I understand it. I still see those Nazis as evil. But what does that make me?”
En toch waren er Israëlische filmmakers die besloten deze documentaire te maken.
Zou ik bestand zijn tegen zo’n overweldigend systeem? Nee, is het eerlijke antwoord. Elk systeem heeft invloed. Hoe ver zou het mijn gedrag beïnvloeden? Welke kant zou ik op bewegen.
Ik kwam er niet uit.
Dat ontslaat niemand van verantwoordelijkheid. En het maakt het geweld niet minder verschrikkelijk.
Kun je deze docu bekijken voorbij het oordeel dat je al hebt gevormd? En jezelf afvragen hoe de systemen waarvan jij en ik deel uitmaken je denken, je overtuigingen en uiteindelijk je handelen beïnvloeden?
En wanneer merk je dat nog op?
Documentaire: NAZA – begin december gratis te bekijken via The Guardian.
Achtergrond: Schaduwoorlog – Hoe Israël AI inzet om Palestijnen te doden.


